Alerji Adı: Çimen Polenleri Alerjisi
Alerji riski: Yaygın
Belirtiler: Burun akıntısı, hapşırma, burun ve göz kaşıntısı, konjunktivit bulguları, bazen öksürük ve koah/astımlı kişilerde bronkospazm
Çapraz reaksiyonlar Bazı sebze ve meyvelerde (ör. domates, kavun, kavun çekirdeği) ve bazı ağaç polenleri ile çapraz reaksiyon olabilir; oral alerji sendromu görülebilir.
Acil Durum Belirtileri: Nefes darlığında ani kötüleşme, hırıltı ve göğüs sıkışması, yüzde ve boğazda şişme, yaygın kızarıklık, bilinç bulanıklığı veya bayılma — bu belirtiler anafilaksi ihtimalini düşündürür.
Tedavi / Müdahale: Semptomların şiddetine göre antihistaminikler, intranasal steroidler, göz damlaları, bronkodilatatörler; orta veya ağır olgularda alerji immunoterapisi (subkutan veya sublingual) düşünülebilir. Anafilaksi şüphesinde hızla adrenalin (epinefrin) uygulanmalı ve acil tıbbi yardım istenmelidir.
Kaçınma Önerileri: Polen mevsiminde dışarıda uzun süreli kalmamak, rüzgârlı günlerde pencereyi kapalı tutmak, araç içi filtreleri ve ev tozunu kontrol altında tutmak, dışarıdan gelince kıyafetleri değiştirmek ve duş almak, polen tahminlerini takip etmek.
Genel özellikler
Çimen polenleri, ilkbahar ve yaz aylarında yoğunluğu artan, rüzgârla dağılan ve solunum yolu alerjileriEpidemiyoloji ve risk faktörleri
Çimen poleni alerjisi, özellikle şehirlerde ve açık alanlarda yaşayanlarda yaygındır; polen üretimi iklim ve coğrafyaya göre değişir. Sigara, hava kirliliği ve viral üst solunum yolu enfeksiyonları belirtileri kötüleştirebilir. Çocuklukta başlayan atopik özellikler: egzema, besin alerjileri veya astım varlığı, polen alerjisi gelişme riskini artırır. Mesleki maruziyet (çim biçme, bahçecilik) semptomların erken ortaya çıkmasına neden olabilir. Burun tıkanıklığı, şeffaf burun akıntısı, sık hapşırma atakları ve şiddetli kaşıntı, alerjik rinitin tipik belirtileridir. Gözlerde kızarıklık, sulanma ve kaşıntı olan konjunktivit sık eşlik eder. Semptomlar genellikle sabah ve açık havada daha belirgindir; polen sezonu dışındaysa şiddet azalır. Hassas kişilerde çimen poleni maruziyeti astım semptomlarını tetikleyebilir: göğüste sıkışma, öksürük ve hırıltı. Astımı olan hastalarda polen sezonunda bronşiyal hiperreaktivite artar; inhaler ilaçların düzenli kullanımı ve kontrol planı önem taşır. Şiddetli hava yolu obstrüksiyonu gelişirse acil müdahale gerekir. Tanı anamnez ve fizik muayene ile başlar; mevsimsellik, semptomların dış ortamla ilişkisi ve aile öyküsü önemlidir. İmmunolojik doğrulama için cilt prick testi veya serumda spesifik IgE ölçümü yapılır. Cilt testi genellikle hızlı ve duyarlıdır; ancak deri hastalığı, antihistamin kullanımı veya gebelik gibi durumlarda serum IgE tercih edilebilir. Gerekirse nazal provokasyon testi ile alerjenin klinik önemi doğrulanabilir. Akut semptom kontrolünde oral veya intranasal antihistaminikler ve intranasal kortikosteroidler birinci basamak tedavilerdir. Göz semptomları için antihistaminik-dekonjestan kombine damlalar veya mast hücre stabilizatörleri yararlı olabilir. Uzun dönem ve semptomları yeterince kontrol edemeyen olgularda alerji immunoterapisi (AIT) önerilir; AIT, duyarlılığı azaltarak hastalığın doğal seyrini değiştirebilir ve astım gelişimini azaltabilir. Tedavi planı yaş, semptom şiddeti ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilmelidir. Anafilaksi riski taşıyan veya geçmişte şiddetli sistemik reaksiyon geçiren hastalara acil adrenalin oto-enjektörü önerilir ve kullanımı öğretilmelidir. Tablo: Çimen poleni alerjisinde yaygın tedavi yaklaşımları Uygulamalı öneriler ve izlem: Polen mevsimine hazırlık açısından hastalar semptom kontrol planı hazırlamalı, gerektiğinde ilaçları önleyici olarak mevsim başında başlatmayı tartışmalı ve astımı olanlar için acil eylem planlarını güncellemelidir. AIT düşünülüyorsa uygun adaylık, tedavi süresi ve riskler bir alerji uzmanı tarafından değerlendirilmelidir. Bu bilgiler genel tıbbi rehber niteliğindedir; kişiye özgü tanı ve tedavi için sağlık profesyoneliyle görüşün.Belirtiler ve klinik sunum
Burun ve göz bulguları
Alt solunum yolu etkileri
Tanı ve laboratuvar yaklaşımı
Tedavi stratejileri ve uygulama notları
Yaklaşım
Etki / Amaç
Kullanım
Olası Yan Etkiler
Uygunluk
Antihistaminikler
Kaşıntı, hapşırma, burun akıntısını azaltma
Oral günlük; kısa sürede etki
Uykululuk (1. nesil), baş ağrısı, ağız kuruluğu
Hafif-orta semptomlar
İntranasal kortikosteroidler
Rinit inflamasyonunu azaltma, tıkanıklığı düzeltme
Günlük düzenli kullanım, maksimum etkinlik için 1-2 hafta
Yerel: burun kuruluğu, kanama; nadiren sistemik etkiler
Orta-şiddetli rinit
Bronkodilatatör / inhale steroid
Astım semptomlarını kontrol etme
İnhalasyon, kısa etkili veya uzun süreli kontrol medikasyonu
Titreksizlik, hipokalemi (uzun süreli yüksek dozlarda)
Astımı olan hastalar
Alerji immunoterapisi (AIT)
Duyarlılığı azaltma; hastalık seyrini değiştirme
Subkutan veya sublingual, yıllarca süren program
Yerel reaksiyonlar, nadiren sistemik reaksiyon
İlaçla kontrol sağlanamayan veya uzun dönem çözüm arayan hastalar
Acil adrenalin (epinefrin)
Anafilaksinin hemen kontrolü
Oto-enjektör ile intramusküler uygulama; acil yardım çağrılmalı
Tahriş, taşikardi, anksiyete; nadiren ciddi komplikasyon
Anafilaksi riski taşıyan veya geçiren hastalar